مصداق معدوم مطلق يعنى هر چيزى كه موجود بشود اگر موجود بشود يعنى به نوعى عينيت پيدا كند و هر چيزى كه به نحوى تحقق پيدا كند اگر تحقق پيدا كند و مصداق معدوم مطلق باشد اين حكم را دارد كه از او خبر داده نمىشود . شما اگر گفتيد « هر انسان خندان است » اينجا يك حكم مشروط كرده‌ايد ؛ يعنى اگر چيزى در خارج وجود پيدا كند و آن چيز مصداق انسان باشد آن چيز خندان است ، نه انسانى كه الآن تصور كرده‌ام خندان است ، و نه يك شىء بالفعلى الآن در خارج در نظر گرفته‌ام و مىگويم اين انسان خارجى خندان است . آن گونه قضايا قضاياى حقيقيه است و قضاياى حقيقيه به نحوى قضاياى شرطيه است « 1 » . « هر انسانى خندان است » يعنى اگر چيزى در عالم موجود باشد و آن چيز مصداق انسان باشد آن چيز خندان است . نمىگويند چيزى هم موجود هست يا نيست ، يعنى در مفاد اين قضيه تحقق موضوع معتبر نيست ، مشروط است . « هر انسانى خندان است » يعنى اگر در عالم در زمان حاضر يا گذشته يا آينده چيزى موجود باشد كه آن چيز مصداق انسان باشد آن چيز ضاحك است . اينجا هم همين طور است . همان گونه كه در اينجا مفهوم انسان مرآت براى مصداقها قرار گرفته است ولى حكم مال مصداق است و مصداق هم وجود مشروط دارد - اگر مصداق موجود باشد - در مورد معدوم مطلق نيز همين طور است . وقتى ما مىگوييم از معدوم مطلق خبر داده نمىشود ، در اينجا ذهن ما اين مفهوم معدوم مطلق را مرآت قرار داده است براى مصاديق معدوم مطلق ؛ به اين معنى كه اگر چيزى مصداق معدوم مطلق باشد آن مصداق لا يخبر عنه است « 2 » . آن وقت شما نمىتوانيد اشكال كنيد و بگوييد پس الآن شما از معدوم

--> ( 1 ) [ تحليل قضاياى حقيقيه به شرطيه معتقد برخى از قدما بوده است ولى از نظر متأخرين و از جمله صدر المتألّهين اين مطلب صحيح نيست و قضاياى خارجيه هستند كه منحل به شرطيه مىشوند نه حقيقيه . توضيح مطلب در گذشته در بحث وجود ذهنى آمده است . ] ( 2 ) - ولى آيا معدوم مطلق اصلا مصداق پيدا مىكند ؟ استاد : نه ، و لذا ما به صورت مشروط مىخواهيم بگوييم . - به فرض . استاد : بله ، به فرض اين طور مىگوييم ؛ يعنى مفاد قضيهء ما اين است كه اگر به فرض محال معدوم مطلق مصداق داشته باشد آن مصداق لا يخبر عنه است .